ฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ (Relational Database) คืออะไร

ฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ คืออะไร

ฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ (Relational Database) คือฐานข้อมูลที่เก็บข้อมูลในรูปแบบ “ตาราง” (table) หลาย ๆ ใบ โดยแต่ละตารางเก็บข้อมูลเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะ แล้วตารางเหล่านั้นก็ “สัมพันธ์” กันผ่านคอลัมน์ที่เชื่อมโยงกันได้

ลองนึกภาพร้านค้าออนไลน์ร้านหนึ่ง แทนที่จะเก็บทุกอย่างไว้ในตารางเดียวยาวเป็นพรืด เขาจะแยกเป็นตารางย่อยตามหัวข้อ เช่น

• customers — เก็บข้อมูลลูกค้า (ชื่อ, อีเมล, วันที่สมัคร)
• orders — เก็บข้อมูลคำสั่งซื้อ (วันที่สั่ง, ลูกค้าคนไหนสั่ง, ยอดรวม)
• products — เก็บข้อมูลสินค้า (ชื่อสินค้า, ราคา, หมวดหมู่)

แต่ละตารางแยกเรื่องกันชัดเจน แล้วเชื่อมกันด้วย “กุญแจ” ที่บอกว่าออเดอร์นี้เป็นของลูกค้าคนไหน ซึ่งเราจะเรียกกุญแจนี้ว่า Key (จะเจาะลึกเรื่อง Primary Key และ Foreign Key ต่อในบทที่ 4 เรื่อง JOIN)

ทำไมต้องแยกเป็นหลายตาราง

คำถามที่มือใหม่มักสงสัยคือ “ทำไมไม่รวมทุกอย่างไว้ในตารางเดียวไปเลย จะได้ไม่ต้องเชื่อมให้ยุ่งยาก” คำตอบคือ ถ้ารวมทุกอย่างไว้ตารางเดียว จะเกิดปัญหาข้อมูลซ้ำซ้อนมหาศาล เช่น ถ้าลูกค้าคนหนึ่งสั่งซื้อ 50 ครั้ง ก็ต้องพิมพ์ชื่อ อีเมล ที่อยู่ของลูกค้าคนนั้นซ้ำถึง 50 แถว ทำให้:

• ไฟล์ข้อมูลใหญ่โตเกินจำเป็น
• ถ้าลูกค้าเปลี่ยนอีเมล ต้องไปแก้ทีละ 50 แถว เสี่ยงตกหล่น
• ข้อมูลไม่สอดคล้องกัน (แถวหนึ่งอีเมลเก่า อีกแถวอีเมลใหม่)

การแยกตารางแล้วเชื่อมด้วย Key จึงช่วยให้ข้อมูลแต่ละเรื่อง ถูกเก็บแค่ที่เดียว และอัปเดตง่าย ถูกต้อง สอดคล้องกันเสมอ

-- ตาราง customers
customer_id | name  | email
------------|-------|------------------
1           | Nisa   | nisa@mail.com
2           | Ton    | ton@mail.com

-- ตาราง orders (เชื่อมกับ customers ผ่าน customer_id)
order_id | customer_id | total
---------|-------------|-------
101      | 1           | 590
102      | 1           | 1200
103      | 2           | 350

สังเกตว่าตาราง orders ไม่ได้เก็บชื่อหรืออีเมลลูกค้าซ้ำอีก แต่เก็บแค่ customer_id ไว้ “อ้างอิง” กลับไปที่ตาราง customers เท่านั้น เวลาอยากรู้ว่าออเดอร์ 101 เป็นของใคร เราค่อยใช้ SQL เชื่อมสองตารางนี้เข้าด้วยกัน (เดี๋ยวเราจะเรียนคำสั่งนี้แบบเต็ม ๆ ในบทที่ 4)

ทำไม SQL ถึงเหมาะกับข้อมูลแบบนี้

SQL ถูกออกแบบมาตั้งแต่ต้นให้ทำงานกับข้อมูลรูปแบบตารางที่สัมพันธ์กันแบบนี้โดยเฉพาะ คำสั่งอย่าง JOIN ที่เราจะเรียนในบทที่ 4 ก็คือเครื่องมือหลักที่ใช้ “เชื่อม” ตารางเหล่านี้เข้าด้วยกันตอนดึงข้อมูลออกมาดู นี่คือเหตุผลที่แทบทุกระบบฐานข้อมูลในโลกธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็น PostgreSQL, MySQL, BigQuery, Snowflake ล้วนใช้ SQL เป็นภาษาหลักในการสื่อสาร

customers  → ข้อมูลลูกค้า (ชื่อ, อีเมล)
books      → ข้อมูลหนังสือ (ชื่อเรื่อง, ราคา, ผู้แต่ง)
orders     → ข้อมูลคำสั่งซื้อ (ลูกค้าคนไหนซื้อ, ซื้ออะไร, เมื่อไหร่)